Morwa  biała – suplement diety czy owoc?

        Morwa biała jest drzewem liściastym, który pochodzi z krajów azjatyckich. Z różnych jej części pozyskiwane jest wiele związków, które korzystnie wpływają na zdrowie człowieka. Aktualnie najbardziej popularne są jej owoce. Ale czy tylko na nie warto zwrócić uwagę?

Czym jest morwa biała?
            Jak wyżej, jest to drzewo liściaste, które od wielu lat znane jest ze swoich właściwości prozdrowotnych. Późną wiosną na jej gałęziach można zobaczyć słodkie owoce, które mogą być czarne, białe, różowe, a nawet fioletowe. Kolor ich zależny jest od ilości fitocyjanów w owocach. Co ciekawe, nazwa morwa biała wynika z zabarwienia kory i pąków, a nie owoców. Dobrze toleruje warunki miejskie, więc można ją spotkać nawet na spacerze.

Związki bioaktywne w owocach morwy białej
            Owoce morwy białej są chętnie badane pod względem wartości odżywczych i prozdrowotnych dla człowieka. Najnowsze badania wskazują na poniższe cechy:

  • owoce głównie zawierają białko, które jest dominującą ich częścią ilościową – jest to 1,55 g białka w 100 g suchej masy
  • zawartość lipidów waha się w granicy 0,48 g w 100 g suchej masy owoców
  • oznaczono także zawartość szczawianów – 0,57 g w 100 g suchej masy
  • jak każdy owoc, także i te obfitują w witaminy:
    – B2 (0,088 mg/100 g),
    – niacyna (3,10 mg/100 g)
    – kwas askorbinowy (15,2 mg/100 g)
  • owoce morwy białej dostarczają także mikro- i makroelementów, między innymi:
    – 28,2-46,74 mg żelaza na 1 kg owoców
    – 14,89-19,58 mg cynku na 1 kg owoców
    – 1,62-2,13 g potasu na 100 g owoców
  • uwzględniono obecność antocyjanów – organicznych związków chemicznych, które pełnią szereg funkcji ochronnych w organizmie
  • dostarczają aminokwasów egzogennych, niezbędnych w codziennej diecie: metioniny, treoniny, histydyny, leucyny, tryptofanu, argininy, proliny i kwasu asparaginowego .

Liście morwy białej
            Związki zawarte w liściach cechują właściwości lecznicze. Do najbardziej popularnych z nich należy alkaloid 1,5 dideoksy-1,5-imino-D-sorbitol (DNJ) oraz jego pochodne, które wykazują działanie przeciwcukrzycowe.  Jego zawartość waha się od 0,28 do 3,88 mg/g liści. Badania wskazują, że związki te hamują tempo rozkładu zawartej w żywności skrobi na cukry proste (glukozę), co prowadzi do obniżenia poposiłkowej hiperglikemii. Co więcej, zwiększają insulinowrażliwość i poprawiają ilość i jakość lipidów  we krwi.
            W liściach morwy białej znajdują się także substancje przeciwbakteryjne, takie jak albanol, kuwanony C, E i G, halkomoracyn, morusyna oraz sanggenony B i D.  Badania laboratoryjne potwierdziły skuteczność ekstraktów z morwy białej wobec bakterii z rodzaju Streptococcus, Staphylococcus, Bacillus i Escherichia. Znajdziemy też:

  • kwercetynę, która wykazuje aktywność przeciwalergiczną i przeciwzapalną, hamując enzymy uczestniczące w produkcji leukotrienów i prostaglandyn
  • rutynę wspomagającą działanie witaminy C
  • kemferol, mający działanie spazmolityczne, przeciwzapalne, przeciwalergiczne i przeciwgrzybicze
  • astragalinę.

Bogate w wiele związków, w tym antycukrzycowych, jest także kora drzewa i nasiona morwy białej.

Praktyczne wykorzystanie morwy białej
            Morwa biała należy do żywności funkcjonalnej, czyli takiej, która spełnia także wiele innych funkcji poza odżywczą. Jak widać, roślina ta doskonale pasuje do tej definicji, dlatego często jest wybierana jako suplement diety, wyciąg, napar, suszone owoce, dżemy. Aktualnie opracowywane są preparaty, które będą dostarczały wyżej wymienionych cennych związków w jak najlepiej przyswajalnej przez organizm formie.
            Ze względu na dużą zawartość różnych związków chemicznych (zwłaszcza DNJ i kwercetyny), które obniżają poziom glukozy we krwi, morwa biała jest polecanym i skutecznym środkiem wspomagającym leczenie cukrzycy typu II. Spowalnia wchłanianie się glukozy po posiłku, przez co powoduje ograniczenie poposiłkowej glikemii. Najlepsze efekty przynosi picie naparu z liści morwy starając się, aby produkt był jak najmniej przetworzony technologicznie.

Podsumowanie
            Bogactwo związków bioaktywnych w całej roślinie – a nie jakby się wydawało tylko owocach – morwy białej umożliwia zaliczenie jej do żywności funkcjonalnej. Od lat spełnia ważne role w fitoterapii, wspomagając leczenie farmakologiczne, dietetyczne i inne. Może pomóc w zachowaniu zdrowia jak i wspomóc leczenie wielu chorób, ze względu na szereg aktywnych związków. Szczególnie polecana jest dla diabetyków, ponieważ liczne badania wskazują na pewny pozytywny skutek w leczeniu cukrzycy typu II.

Autor: Agnieszka Wesołek

Bibliografia:
Grześkowiak J., Łochyńska M. Związki biologicznie aktywne morwy białej (Morus alba L.) i ich działanie lecznicze. W: Post Fitoter 2017; 18(1): 31-35.
Przeor M., Flaczyk E. Morwa biała nieocenione znaczenie zdrowotne. W: Przemysł Spożywczy 2016; 70(5): 33-35.
Gnalicka A., Jabłecka A. Miejsce wyciągu z morwy białej we współczesnej farmakoterapii cukrzycy typu II – praca poglądowa. W: Farmacja Współczesna 2013; 6: 196-201.