fbpx

Mikroflora jelitowa – Twój wróg czy sprzymierzeńca?

Mikroflora jelitowa - Twój wróg czy sprzymierzeńca

Mikroflora jelitowa – Twój wróg czy sprzymierzeńca?

SPIS TREŚCI:
1. Czym jest mikroflora jelitowa?
2. Funkcje mikroflory jelitowej człowieka.
3. Źródła pożytecznych bakterii w żywności oraz suplementach diety.

Zespół jelita drażliwego czy zaburzenia w mikroflorze jelitowej? 

             Karolina była kobietą zadowoloną ze swojego życia. Pracowała w kancelarii adwokackiej, od sześciu lat miała męża, z którym tworzyła szczęśliwy związek. Jeździli na wakacje, wychodzili na randki. Udawało im się to nawet, gdy pojawił się na świecie ich syn. Jej pasją był śpiew –  miała nawet epizody sceniczne. Regularnie uprawiała sport – od biegania, poprzez fitness, kończąc na treningach pływackich. Jej problemy zaczęły się z dnia na dzień, na początku je bagatelizowała. Każde wzdęcia tłumaczyła nadmiarem błonnika lub zjedzoną fasolką poprzedniego dnia, a regularne zaparcia winiła stresogennym trybem życia. Z tygodnia na tydzień, takich utrudnień było więcej. Z jednego ciężkiego dnia w tygodniu z czasem stało się pięć, a nawet siedem. Nie było mowy o wyjściu do kina, wyjeździe poza miasto. Ból i dyskomfort w jamie brzusznej odbierał Karolinie radość z codziennych czynności, które wcześniej przynosiły jej wiele szczęścia. Treningi musiały stać się lżejsze, a czasem kobieta musiała je nawet odpuszczać.
            Próbowała wszystkiego, aby sobie pomóc. Wyeliminowała produkty strączkowe, kapustne i cebulowe, które mogłyby powodować tak wzmożone wzdęcia. Odstawiła produkty ciężkostrawne. Zwiększyła podaż błonnika pokarmowego, aby spróbować pokonać zaparcia. Jadła zawsze w spokoju, powoli. Piła dużo wody mineralnej, a całkowicie wyeliminowała alkohol. Zadbała o regenerację nie tylko ciała, ale i duszy – zaczęła regularnie uczęszczać na zajęcia jogi. Wszystko nie przynosiło efektu. Każda następna eliminacja dietetyczna nie przynosiła pozytywnych konsekwencji, a wręcz czasami było o wiele gorzej. Każda wizyta lekarska kończyła się słowami „Stan Pani zdrowia jest bardzo dobry, wyniki badań idealne, wręcz książkowe. Może to stres? Proszę ograniczyć go.”. Nikt nie mógł kobiecie pomóc, nikt nie znał odpowiedzi dlaczego stan jej jelit definiuje jej każdy kolejny dzień.
            Wszystko zmieniło się jednego dnia kiedy poznała na forum internetowym mężczyznę, zmagającymi się kilka lat z podobnymi dolegliwościami. Udało mu się to zwalczyć. Polecił Karolinie zbadanie mikroflory jelitowej. Dla kobiety był to niespotykany dotychczas temat – nikt wcześniej nawet nie zasugerował jej analizy wpływu bakterii w jelitach na trawienie. Zrobiła odpowiednie badania, które wykazały niedobór mikrobiomu jak i nieprawidłowy stosunek różnych szczepów bakterii do siebie. Wreszcie wiedziała, co robić. Była w drodze do zdrowia. Po długotrwałej pro- i prebiotykoterapii, stopniowo wracała do swojego życia sprzed choroby. Mogła znowu iść spokojnie biegać, a przede wszystkim, nie musiała już martwić się, czy zjedzona kromka chleba znowu spowoduje bolesne skurcze jelit. Nigdy nie spodziewała się, że zaburzenie ilości bakterii w jelitach może tak wpłynąć na jej codzienność. Był to temat, o którym kompletnie nie miała pojęcia, a okazał się kluczem do jej powrotu do zdrowia.

1.  Czym jest mikroflora jelitowa?

            Mikroflora jelitowa to bardzo złożony ekosystem, który na wiele sposobów wpływa na funkcjonowanie organizmu ludzkiego. Zaczyna kształtować się od momentu porodu (chociaż niektóre badania pokazują, że pierwsze szczepy bakteryjne mają już wpływ na organizm w czasie życia płodowego), zmienia się cały czas, do końca życia. Składa się z trzech typów bakterii: tlenowych, beztlenowych i pałeczek kwasu mlekowego, z czego najwięcej jest tych trzecich, w większości są to drobnoustroje z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium. Aby łatwiej wyobrazić sobie ich ilość w naszych jelitach, zwróćmy uwagę na dane liczbowe. W 1 g treści jelitowej może znajdować się aż 1014 komórek mikroorganizmów, a całkowita ich zawartość w jelitach przekracza często dwa kilogramy. Co więcej, ich genom przewyższa ilościowo genom wszystkich komórek organizmu człowieka, przez co nazywany jest nawet trzecim genomem ssaków, po jądrowym i mitochondrialnym. W zależności od części układu pokarmowego, prawidłowa ilość i jakość gatunkowa poszczególnych szczepów jest inna. Wynika to między innymi z innych warunków oraz funkcji tych części układu trawiennego.  Udowodniono, że między bakteriami a komórkami naszego ciała istnieją pewne szlaki komunikacyjne, dzięki którym występuje między nimi ciągła interakcja. Biorąc pod uwagę te wszystkie informacje, nic dziwnego, że badania naukowe na temat mikroflory jelitowej od kilku lat mają swój rozkwit, a  w świecie nauki co jakiś czas pojawiają się nowe, często spektakularne doniesienia.
            Odpowiednia ilość oraz jakość mikroflory jelitowej wpływa na prawidłowe funkcjonowanie naszego organizmu. Udowodniono, ze odpowiednie kształtowanie się jej u niemowlęcia ma wpływ na dalszy jego rozwój, a także funkcjonowanie między innymi układu odpornościowego, nawet dwadzieścia lat później. Karmienie piersią przez pierwsze pół roku życia dziecka jest idealnym sposobem na prawidłową kolonizację jelit niemowlęcia, ponieważ dziecko rodzi się z jałowym układem pokarmowym (trwają badania, które mają dowieść o ilości bakterii w życiu płodowym i znieść tę tezę).
            Mimo odpowiedniej diety, trybu życia, nawyków żywieniowych stan układu pokarmowego nie polepsza się lub ulega pogorszeniu, warto sprawdzić stan mikroflory jelitowej. Liczne badania naukowe wskazują na szereg funkcji, jakie spełnia ten ekosystem na prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Aktywny tryb życia bez odpowiedniej regeneracji, nieprawidłowe produkty w diecie, mało snu, przewlekły stres, używki, leki mają negatywny wpływ na stan bakterii w jelitach, dlatego warto zwrócić uwagę na ich stan, między innymi poprzez odpowiednią dietę zawierającą prebiotyki.




2. Funkcje mikroflory jelitowej człowieka.
            Wpływ mikroflory jelitowej na układ odpornościowy człowieka jest ogromy. Komórki odpornościowe, które znajdują się w układzie pokarmowym stanowią aż 70% układu immunologicznego (odpornościowego). Bakterie, które są fizjologicznie w jelitach, tolerowane są przez układ odpornościowy, czyli nie są usuwane z organizmu tak jak patogenne inne gatunki, na przykład bakterie chorobotwórcze. Co więcej, nie tylko nie są eliminowane, ale też pomagają zwalczyć te, które nie powinny się tam znaleźć. Przylegają do śluzówki jelita, co chroni przed wnikaniem patogenów do krwiobiegu, ponieważ wydzielają różne substancje szkodzące zbędnym bakteriom oraz walczą o te same substancje odżywcze, a także modyfikują środowisko jelit na niekorzystne dla patogenów, powodując ich skuteczną eliminację i usuwanie wraz z kałem. Dzięki bakteriom w jelicie produkowane są także komórki odpornościowe – immunoglobuliny typu A (sIgA) – które stanowią pierwszą linię obrony śluzówkowej. Śluzówki stanowią idealne miejsce do wniknięcia chorobotwórczych bakterii i wirusów. Dzięki sprawnemu funkcjonowaniu mikroflory jelitowej, obrona i walka z tymi patogenami jest na odpowiednim poziomie i warunkuje zachowanie zdrowia.
            Wracając do funkcji trawienia w jelitach, ilość bakterii jelitowej nie może być obojętna na ten proces.  Wpływają na perystaltykę jelit, czyli ruchy skurczowe, które umożliwiają przesuwanie się treści jelitowej w kierunku odbytnicy, dzięki czemu nie ma zaparć. Okalają jelita od środka, tworząc na nich film. Co więcej, wytwarzają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które są głównym źródłem energii dla komórek jelit, przez które odbywa się wchłanianie substancji odżywczych ze strawionego pokarmu. Dzięki mikroflorze jelitowej następuje tworzenie niektórych witamin z grupy B, K i PP,  poprawia się także przyswajalność składnikówmineralnych oraz elektrolitów, np. sodu, magnezu, wapnia czy potasu, a ich prawidłowa ilość w organizmie warunkuje odpowiednie zachodzenie wielu procesów.  Dzięki wytwarzaniu hyrdrolazy, wpływają na metabolizm tłuszczów z diety z wątrobie, przez co mają wpływ na przemiany cholesterolu i kwasów tłuszczowych.
           Nieodpowiednia ilość i jakość bakterii w jelitach człowieka może powodować wyżej wymienione dolegliwości, takie jak: wzdęcia, gazy, przelewania, skurcze, biegunki czy zaparcia. Zamiast prawidłowego wspomagania trawienia pokarmu, bakterie – poprzez między innymi procesy fermentacyjne pokarmu – w nadmiarze produkują gazy, między innymi wodór czy metan, powodując różne dolegliwości. Jeśli mimo zmian w diecie, trybie życia, sposobie jedzenia nie odczuwa się poprawy w trawieniu, warto sprawdzić stan mikroflory jelitowej. Badanie polega na laboratoryjnej analizie próbki kału. Według wyników badań i pod kontrolą specjalisty, można przywrócić odpowiedni stan mikrobiomu poprzez suplementację probiotyków oraz prebiotyków. Probiotyki to kultury bakterii lub drożdży, które podane doustnie trafiają do jelit, tam się kolonizują i wywierają wyżej wymieniony pozytywny wpływ stanu jelit na cały organizm oraz pomagają w przywróceniu odpowiedniej flory jelitowej. Prebiotyki to nietrawione przez człowieka składniki żywności, które pobudzają bakterie jelitowe do funkcji życiowych lub/i ich namnażania się. Połączenie tych dwóch produktów to symbiotyk.

3. Źródła pożytecznych bakterii w żywności oraz suplementach diety.

            Probiotyki to kultury bakterii lub drożdży, które podane doustnie trafiają do jelit, tam się kolonizują i wywierają wyżej wymieniony pozytywny wpływ stanu jelit na cały organizm oraz pomagają w przywróceniu odpowiedniej flory jelitowej. Prebiotyki to nietrawione przez człowieka składniki żywności, które pobudzają bakterie jelitowe do funkcji życiowych lub/i ich namnażania się. Połączenie tych dwóch produktów to symbiotyk.
            Bakterie naturalnie znajdują się między innymi w kiszonkach, kefirze, jogurcie czy maślance, jednak ich ilość która trafia do jelita jest niewystarczająca do uzupełnienia niedoborów w fizjologicznej prawidłowej ilości. Produkty dostępne na rynku są tak dostosowane w ich tworzeniu, aby ich odpowiednia ilość trafiła do jelita człowieka, mijając po drodze między innymi kwaśne środowisko żołądka czy enzymy trawienne w dwunastnicy.
            Na rynku mamy spory wybór, jeśli chodzi o rodzaj probiotyków, szczepy czy ilość w jednej kapsułce. Dobór ich powinien poprzedzony być badaniami oraz diagnozą i zaleceniami lekarskimi. Aby uzupełnić niedobór lub zmniejszyć ilość danego szczepu bakterii w jelitach, najpierw należy poznać ich stan w organizmie.

Autor: Agnieszka Wesołek

Bibliografia:
Mirosława Gałęcka1, Anna Bartnicka1,2, Monika Szewc1, Jan Mazela2. Optimal development of infantile gut microbiota secure longterm health.1 Instytut Mikroekologii, Poznań, 2 Klinika Zakażeń Noworodka, Uniwersytet Medyczny, Poznań.
Hapfelmeier S, Lawson MA, Slack E i wsp. Reversible microbial colonization of germ-free mice reveals the dynamics of IgA immune responses. Science 2010; 328:1705-1709.
Cani P, Delzenne N. The role of the gut microbiota in energy metabolism and metabolic disease. Curr Pharm Des. 2009;15:1546 -1558.
Katarzyna Mojka. Probiotics, prebiotics and synbiotics – characteristics and functions. Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 541-549
Gawrońska A., Dziechciarz P., Horvath A. i wsp.: A randomized double-blind placebo-controlled trial of Lactobacillus GG for abdominal pain disorders in children. Aliment. Pharmacol. Ther. 2007; 25: 177-184.
Wpływ mikroflory na zdrowie człowieka. Magda Rakowska, Marianna Lichosik, Joanna Kacik, Bolesław Kalicki. Pediatr Med Rozd 2016, 12 (4), p 404-412.

Podobało się?

Udostępnij !

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Mariusz Janecki

Mariusz Janecki

O mnie

Biznes trenera i dietetyka

Nazywam się Mariusz Janecki, jestem trenerem personalnym online, specjalistą z zakresu żywienia i treningu, promotorem zdrowego stylu życia. Sportem pasjonuję się od dziecka, a od kilku lat zawodowo pomagam ludziom w osiąganiu wymarzonej sylwetki, dobrego zdrowia i samopoczucia.

Od 2020r Uczę również trenerów i dietetyków biznesu online.

Sprawdź moje E-booki

YouTube

Dieta - jak się za to zabrać

pobierz BEZPŁATNEGO
e-booka

Przetwarzam Twoje dane zgodnie z polityką prywatności