Etykieta na produktach spożywczych – co się na nich znajduje?

            Każdy produkt spożywczy w Polsce musi posiadać etykietę, która spełnia szereg wymagań. Można wyczytać z nich wiele informacji na temat żywności. Co dokładnie?

Czym jest etykieta?
            Etykieta to inaczej zbiór informacji o danym produkcie, najczęściej wydrukowany lub wytłoczony na papierowym bądź plastikowym elemencie, dołączonym do produktu żywnościowego, zazwyczaj na jego opakowaniu. Poza sposobem noszenia informacji, etykieta może różnić się także kształtem i walorami estetycznymi. Istnieje wiele dyrektyw, ustaw i rozporządzeń zarówno z prawa polskiego, jak i wymogów Unii Europejskiej, które tworzą wymogi od producentów żywności umieszczenia odpowiednich informacji. Dotyczą one wszystkich produktów spożywczych oprócz tych, dla których zostały ustanowione dodatkowe lub zamienne wymagania w stosunku do ogólnych zasad.

Co znajduje się na etykiecie?
           Podstawową zasadą dla tworzących etykiety jest unikanie zamieszczania informacji, które mogłyby wprowadzić konsumenta w błąd. Zawartość etykiety ma być czytelna, jasna i przejrzysta, szczególnie przy informacji o zdatności do spożycia lub w instrukcji przygotowania produktu gotowego do spożycia. Muszą być umieszczone także informacje o tożsamości i właściwościach lub innych cechach produktu. Szczególnie należy podkreślać szkodliwe działania niektórych składników w pewnej ilości (na przykład na etykietach niektórych kolorowych napojów widnieje napis o możliwych trudnościach ze skupieniem uwagi przez dzieci po wypiciu danej objętości napoju).

            Należy umieszczać dokładny skład produktu. Poszczególne składniki muszą być ułożone w kolejności od tego, którego procentowo w produkcie jest najwięcej do tego, którego jest najmniej. Obowiązkiem producentów etykiet jest także poinformowanie o obecności najpowszechniejszych alergenów (ich spis jest także określony). Stosuje się pogrubienie, podkreślenie lub zmianę koloru wypisanego danego alergenu w liście składników wchodzących w produkt. Ważne, aby dany alergen widocznie wyróżniał się na tle innych składowych.

            Musi widnieć także informacja o uprzednim rozmrożeniu produktu (na przykład pieczywo głęboko mrożone w supermarketach). Konieczne jest także poinformowanie o kraju pochodzenia produktu. Każda etykieta musi zawierać także informacje o wartościach odżywczych produktów. Należą do niej: energia podawana w kilokaloriach lub kilodżulach, zawartość białka, tłuszczów i węglowodanów w gramach. Każde wartości odżywcze podawane są w przeliczeniu na 100 gramów produktu lub jego 100 mililitrach. W niektórych przypadkach dozwolone jest podawanie także w przeliczeniu na porcję. Podaje się także błonnik pokarmowy, kwasy tłuszczowe nasycone, cukry proste i sód (w postaci słowa „sól”) według odpowiednich wymagań.

            Na etykiecie znajduje się także ilość produktu netto, data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia, informacje o warunkach przechowywania przed i po otwarciu opakowania, warunki użycia, nazwa i adres producenta i dystrybutora. W przypadku napojów z alkoholem, które zawierają alkohol w ilości większej niż 1,2% objętościowo, także informację o jego zawartości objętościowej. Istnieją także szczególne wymogi co do informacji o opakowaniu, języku, pominięć w wykazie składników.

Podsumowanie
            Wszystkie wyżej wymienione informacje są ogólne i niepełne, ponieważ każdy typ produktu żywnościowego ma szereg oddzielnych lub/i dodatkowych wymagań, a opisanie wszystkich byłoby tutaj niemożliwe. Jednak ogólny zarys jest podobny do większości produktów. Na etykiecie znajdują się wszystkie niezbędne informacje o produkcie spożywczym, niezbędne do świadomego wyboru na półce sklepowej czy w sklepie internetowym. Celem stworzenia tak wielu wymagań było zwiększenie wiedzy konsumentów na temat składów produktów, ich wartościach odżywczych i możliwym świadomym wyborze produktów wśród często dziesiątek innych podobnego typu.

Autor: Agnieszka Wesołek

Bibliografia:
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeńParlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia
dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE,
dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE  i 2008/5/WE oraz rozporzą dzenia Komisji (WE) nr 608/2004;
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 60 i 149);
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2212);
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 29, z późn. zm.).